Στο Δίκτυο Αιωνόβιων Δέντρων η Βελανιδιά στον Πολυάραβο Μάνης

Στο Δίκτυο Αιωνόβιων Δέντρων της Ελληνικής Επανάστασης εντάχθηκε επίσημα η Ιερή Βελανιδιά του Πολυάραβου Μάνης, σε μια ιδιαίτερα συμβολική τελετή που πραγματοποιήθηκε, την Κυριακή 30 Αυγούστου 2026, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων του Δήμου Ανατολικής Μάνης για τη συμπλήρωση 200 ετών από τη νικηφόρα Μάχη του Πολυάραβου.

Κατά την ιστορική μάχη, οι Μανιάτες κατάφεραν να αναχαιτίσουν τις αριθμητικά υπέρτερες δυνάμεις του Ιμπραήμ, προκαλώντας σημαντικές απώλειες και συμβάλλοντας καθοριστικά στην αποτυχία της εκστρατείας του να υποτάξει τη Μάνη. Η νίκη αυτή παραμένει έως σήμερα ισχυρό σύμβολο της μανιάτικης αντίστασης και της εθνικής αξιοπρέπειας.

Το εν λόγω Δίκτυο αποτελεί ερευνητικό πρόγραμμα του Ινστιτούτου Πολιτισμού Μεσσηνίας, το οποίο ξεκίνησε το 2021 υπό την Αιγίδα της Επιτροπής «Ελλάδα 2021». Σήμερα, το πρόγραμμα είναι υποψήφιο για ένταξη ως «Καλή Πρακτική Διαφύλαξης Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς» στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας του Υπουργείου Πολιτισμού, στο πλαίσιο της σχετικής Σύμβασης της UNESCO.

Ο τελευταίος ζωντανός σιωπηλός μάρτυρας του Πολυάραβου

Η μνημειακή βελανιδιά φύεται στο βραχώδες έδαφος του Πολυάραβου, σε υψόμετρο 844 μέτρων. Η περίμετρος του κορμού στη βάση φτάνει τα 5 μέτρα, ενώ η ηλικία της εκτιμάται περίπου σε 400 έτη.  Η μακρόχρονη παρουσία της στο τοπίο της Μάνης προσδίδει στο δέντρο ιδιαίτερο ιστορικό και συμβολικό χαρακτήρα. Οι ρίζες της, αγκυρωμένες στον βράχο, και ο τραχύς κορμός της αποτυπώνουν τη μοναδική προσαρμογή της στο ιδιαίτερα απαιτητικό μανιάτικο περιβάλλον, ενώ παράλληλα συμβολίζουν τη συνέχεια του τόπου και της συλλογικής μνήμης.

Η τελετή ένταξης

Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, η συγγραφέας και ερευνήτρια κ. Ελένη Τζικάκου παρουσίασε το ιστορικό της Μάχης του Πολυάραβου, ενώ ο ερευνητής κ. Παναγιώτης Λαλούσης παρουσίασε τη βιολογική ταυτότητα και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της αιωνόβιας βελανιδιάς. Ιδιαίτερη συγκίνηση προκάλεσε η συμβολική αφήγηση της «ψυχής της Ιερής Βελανιδιάς», την οποία απέδωσε η αντιπρόεδρος του Πολιτιστικού Αναπτυξιακού Συλλόγου Μάνης «Ελαιοφόρος», κ. Ολίβια Παναγακού. Σύντομο χαιρετισμό απηύθυνε ο υποψήφιος διδάκτωρ Πολιτισμικών Σπουδών και ιδρυτής του Ινστιτούτου Πολιτισμού Μεσσηνίας, κ. Δημοσθένης Κορδός. Ξεχωριστή ήταν η παρουσία του Συλλόγου Ιστορικής Αναβίωσης Σπάρτης καθώς και του Σώματος Απόδοσης Τιμών Δήμου Ανατολικής Μάνης με φορεσιές και οπλισμό της περιόδου της Ελληνικής Επανάστασης.